نزديك باشد وتواند با أو جنگ كرد جنگ كند وهر كه دور باشد ونتواند اكتفا كند بدشمنى ، وممكن است كه مراد به « نزديك ودور » خويش وبيگانه باشد ، واين كه خويشان أو كه اهتمام باصلاح أو دارند با أو جنگ كنند وبيگانگان كه اهتمام بآن ندارند اكتفا كنند بدشمنى با أو . 8782 من سامح نفسه فيما يحبّ أتعبه فيما يكره . هر كه مسامحه كند با نفس خود در آنچه دوست مىدارد تعب فرمايد أو را در آنچه ناخوش مىدارد ، يعنى هر كه سهل انگارى كند با نفس خود در آنچه دوست دارد آن را از منكرات ومنع نكند أو را از آنها بتعب اندازد أو را عاقبت در آنچه ناخوش مىدارد از عذاب وعقاب جزاى آن . 8783 من ضرب يده على فخذه عند مصيبة فقد أحبط أجره . هر كه بزند دست خود را بر ران خود نزد مصيبتى پس بتحقيق كه باطل كند اجر خود را . 8784 من أسهر عين فكرته بلغ كنه همّته . هر كه بيدار دارد چشم فكرت خود را برسد بنهايت همّت خود ، مراد به « بيدار داشتن چشم فكرت خود » بيدار داشتن چشم خودست در شبها از براي فكر وتأمّل در مسائل وغير آنها از آنچه اصلاح حال أو كند ، يا اين كه كناية است از كار فرمودن فكر وبيكار نگذاشتن آن ، چه هرگاه بكار رود بمنزلهء شخصي است كه بيدار باشد ، وهرگاه بكار نرود گوئيا كه شخصيست كه در خوابست ومراد به « همّت أو » عزم وقصد اوست ، يعنى برسد بنهايت آنچه عزم وقصد آن دارد . 8785 من بذل جهد طاقته بلغ كنه ارادته .